ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik saldırısıyla hızlanan çatışma, deniz taşımacılığı ve finans piyasalarında ciddi bozulmalara yol açtı. Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Kurumu (UNCTAD) tarafından yayımlanan mart raporu, krizin artık yalnızca enerji piyasalarını değil gıda tedarik zincirlerini ve küresel büyümeyi de tehdit ettiğine dikkat çekiyor.
Hürmüz Boğazı’nda trafik neredeyse durdu
Hürmüz Boğazı’ndaki geçişler savaş öncesinde günlük ortalama 129 gemi düzeyindeyken, çatışma sonrası İran’ın sınırlamaları sonucu mart ayında bu sayı yüzde 95 azalarak günlük yaklaşık 6 gemiye kadar indi. 28 Şubat-31 Mart döneminde boğazdan izinli geçiş yapan 292 ticari gemiden 147’si boştu; dolu seferlerin çoğunu ham petrol ve kuru yük taşıyıcıları oluşturdu.
Navlun ve enerji maliyetleri yükseliyor, küresel büyüme risk altında
Hürmüz’deki darboğaz küresel nakliye maliyetlerini rekor seviyelere taşıdı. Özellikle petrol ve LNG taşıyıcılarındaki navlun artışı tedarik zincirinde fiyat baskısı yaratıyor. UNCTAD raporu, küresel mal ticareti büyümesinin 2025’te yüzde 4,7 olması beklenirken, 2026’da yüzde 1,5-2,5 aralığına gerileyebileceğini ve dünya ekonomik büyümesinin yüzde 2,6’ya inebileceğini öngörüyor.
Gübre tedariki ve gıda güvenliğinde alarm
Boğazdaki kesinti, küresel petrol ve LNG akışının yaklaşık yüzde 20’sini kesintiye uğratırken, enerji fiyatlarındaki sert yükseliş azot bazlı gübre üretim maliyetlerini artırdı. Körfez bölgesinden gelen gübre arzındaki aksama, gübre ticaretinin üçte birinin denizyoluyla gerçekleştiği göz önüne alındığında, Sudan, Tanzanya, Somali, Pakistan ve Tayland gibi ülkelere ciddi gıda güvenliği riskleri getiriyor.
Piyasalar Trump’ın açıklamaları ve jeopolitik belirsizlikle dalgalanıyor
Tarafların açıklamaları petrol fiyatlarını saatlik bazda oynak hale getiriyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın sert ifadeleri ve altyapı hedeflerine yönelik açıklamaları piyasa gerilimini artırdı. Kutsal Cuma nedeniyle işlem hacminin düşük kaldığı dönemde Brent 109,24 dolar, WTI 111,54 dolar seviyelerinde dengelendi. Piyasalar aynı zamanda ABD’de açıklanacak istihdam verileri ile OPEC+ toplantısından çıkacak kararlara odaklandı.
Altında 2008’den bu yana en büyük aylık düşüş
Jeopolitik riskler ve dolar talebindeki artış kıymetli madenlerde sert satışlara neden oldu. Mart ayında altının onsu yüzde 11,3 değer kaybederek 1.113,22 dolara geriledi ve Ekim 2008’den bu yana en sert aylık düşüşünü gördü. Gümüşte de sert düşüşler yaşandı; ons fiyatı yüzde 19,9 düşüşle 75,1 dolara kadar indi.
Uzmanlardan genişleyen kriz uyarısı
Uzmanlar, savaşın uzaması durumunda tedarik ve finansal piyasalardaki aksaklıkların zincirleme şekilde büyüyerek daha geniş bir küresel krize dönüşebileceği uyarısını yineliyor. Özellikle gelişmekte olan ülke para birimlerindeki değer kaybının, enerji ve gıda ithalat maliyetlerini yükselterek küresel eşitsizliği derinleştirme riski üzerinde duruluyor.
News
Ekonomi
Ekonomi
Ekonomi
Ekonomi
Ekonomi
Ekonomi
EKONOMI
